Tabaczyński Jan (1878–1940), generał brygady Wojska Polskiego.
Ur. 10 XII w Brzeżanach, był synem Michała i Rozalii z domu Beisinger de Peisinger.
Od r. 1890 uczył się T. w gimnazjum w Stryju, a od 1 IX 1893 w Szkole Kadetów Piechoty w Łobzowie (od r. 1910 w granicach Krakowa). Po jej ukończeniu w stopniu chorążego podjął 18 VIII 1897 służbę w węgierskim 6. pp armii austro-węgierskiej w Budapeszcie i po awansie 1 XI r.n. na podporucznika został dowódcą oddziału wywiadowczego w wydzielonym 4. baonie w Nowym Sadzie (Ujvidék) na pograniczu serbskim. Od 1 IV 1902 do 1 VI 1906 pełnił funkcję oficera broni batalionu w Wiedniu, gdzie awansował 1 XI 1903 na porucznika. W okresie 1 XI 1906 – 31 XII 1907 dowodził 7. komp. 6. pp w Budapeszcie. Po odbyciu w r. 1908 kursu w tamtejszej Szkole IV Korpusu oraz kursu strzeleckiego w Brucku nad Litawą został 1 XI t.r. dowódcą szkoły podoficerskiej tego pułku. Dodatkowo w l. 1909–11 był kolejno: instruktorem strzelania w szkole strzelniczej w Brucku, instruktorem w pułkowej szkole dla jednorocznych ochotników oraz kierownikiem kursów strzelania dla oficerów i podoficerów. W r. 1912 ponownie objął dowództwo kompanii 6. pp i awansował 1 XI t.r. na kapitana. Dn. 1 V 1913 został dowódcą kompanii i oficerem broni w 22. pp w Sinj (Hercegowina), a od 1 VI 1914 był wykładowcą w Wyższej Wojskowej Szkole Realnej w Krakowie-Łobzowie.
Podczas pierwszej wojny światowej T. wrócił 1 IV 1915 do 6. pp i w zastępstwie dowodził nim na froncie w Karpatach na Słowacji, po czym 1 V t.r. objął w nim dowództwo 3. baonu, którym dowodził w czasie ofensywy galicyjskiej. W walkach pod Lwowem zachorował 20 VI na czerwonkę i po zakończeniu rekonwalescencji dowodził w batalionie zapasowym pułku w Peczu kompanią, a następnie batalionem marszowym. Dn. 16 XII 1915 wrócił na front do 6. pp, gdzie kolejno dowodził: 3. baonem, kompanią szturmową (od 1 II 1916) oraz batalionem (10 X 1916 zatwierdzony na stanowisku dowódcy baonu). Od 1 I 1917 służył jako instruktor w Leg. Pol., m.in. jako dowódca 1. baonu w 4. pp oraz doradca i instruktor w oddziałach legionowych w Zambrowie, Zegrzu i Ostrowi Maz. Po przekazaniu w kwietniu t.r. Legionów Polskiej Sile Zbrojnej (Polnische Wehrmacht) pozostawał w tej formacji do 15 X; następnie wrócił do macierzystego 6. pp, początkowo na front wołyński, a 1 II 1918 na front włoski, gdzie walczył m.in. o Monte Pertica i w rejonie Val de Roa (bitwa nad Piawą w dn. 15–23 VI t.r.). Dn. 1 IV 1918 awansował na majora; 17 XI t.r. wrócił z 6. pp do Budapesztu, gdzie 19 XI pułk został rozwiązany.
Dn. 23 XI 1918 w Poselstwie RP w Wiedniu zgłosił T. akces do WP i 1 XII t.r. został przyjęty. Skierowany do Budapesztu jako przedstawiciel Polskiej Wojskowej Misji Likwidacyjnej w Wiedniu, został w r. 1919 zatwierdzony na stanowisku komendanta tamtejszej Stacji Zbornej; podlegał Pełnomocnikowi Wojskowemu w Wiedniu, a do jego zadań należało odsyłanie do Polski byłych jeńców przejeżdżających przez Węgry. Po likwidacji Stacji Zbornej na przełomie maja i czerwca t.r. pozostał w Budapeszcie do października jako Pełnomocnik Wojskowy przy tamtejszym Poselstwie RP. Po powrocie do Polski 15 X 1919 został dowódcą 28. pp Strzelców Kaniowskich w ramach 10. DP. Podczas wojny polsko-sowieckiej w r. 1920 walczył z pułkiem na froncie litewsko-białoruskim nad Dzisną i Dźwiną, m.in. w czasie pierwszej ofensywy M. Tuchaczewskiego w maju t.r. i kontrofensywy Armii Rezerwowej gen. por. Kazimierza Sosnkowskiego w czerwcu; był następnie urlopowany od poł. czerwca do poł. lipca. W czasie walk odwrotowych nad Niemnem objął pod koniec lipca dowództwo improwizowanej grupy oddziałów etapowych, a w czasie walk pod Ciechanowem i Mławą od 19 VIII dowodził 42. pp (z 18. DP) i czasowo 35. bryg. piechoty. Zweryfikowany 18 VIII 1920 w stopniu podpułkownika (ze starszeństwem z 1 IV t.r.), walczył na czele 42. pp nad Bugiem, w bitwie wołyńsko-podolskiej, podczas forsowania Stochodu i Styru koło Rużyszcza, w rejonie Łucka, w trakcie forsowania Prypeci i Jasiołdy oraz dalszych działań ofensywnych do rzeki Cny i stacji kolejowej Małkowicze. Dn. 10 X objął dowództwo 36. bryg. piechoty i do zawieszenia broni 18 X walczył w rejonie Łunińca.
Dn. 12 XI 1920 ponownie objął T. dowództwo 42. pp i równocześnie (w zastępstwie) 35. bryg. piechoty. Ukończył Kurs Informacyjny dla Wyższych Dowódców przy Centrum Wyszkolenia Dowództwa Okręgu Generalnego Lwów (26 II – 23 IV 1921), po czym dodatkowo przejął obowiązki komendanta garnizonu w Pińsku, a następnie Kursu Dowódców Piechoty Dywizyjnej i Pułków Piechoty w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia Armii w Rembertowie (6 III – 6 VII 1922); został wówczas zweryfikowany w stopniu pułkownika (ze starszeństwem z 1 VI 1919). Pełnił funkcję dowódcy: Piechoty Dywizyjnej w 15. DP (od 23 XI 1922 w zastępstwie), 61. pp w Bydgoszczy (od 22 XII 1922) i ponownie Piechoty Dywizyjnej w 15. DP (od 18 VII 1923). Mianowany 17 XII 1924 generałem brygady (ze starszeństwem z 15 VIII t.r.), objął 14 V 1925 dowództwo 20. DP w Słonimiu. Po zwolnieniu 3 XI 1926 z tej funkcji został 17 XI t.r. członkiem Oficerskiego Tryb. Orzekającego. Dn. 31 V 1927 przeniesiono go w stan spoczynku. Zamieszkał w majątku Komarówka koło Buczacza, lecz niebawem przeniósł się do Warszawy, gdzie w r. 1929 zatrudnił się w administracji tygodnika „Radio”. Wg Piotra Staweckiego służył w WP w czasie kampanii wrześniowej 1939 r., co jednak wydaje się mało prawdopodobne. Podczas okupacji niemieckiej nadal mieszkał w Warszawie, gdzie zmarł 27 VIII 1940; został pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu Powązkowskim. Był odznaczony austriackimi: Orderem Żelaznej Korony III kl., Wojskowym Krzyżem Zasługi z Mieczami III kl., Srebrnym i Brązowym Wojskowymi Medalami Zasługi (Signum Laudis) oraz niemieckim Krzyżem Żelaznym II kl.
W małżeństwie z Melanią Reischl miał T. synów: Jana (ur. 1905), podporucznika 20. p. ułanów, Fryderyka (ur. 1906), studenta Wydz. Prawa Uniw. Warsz., Rudolfa (1909–1943), studenta Wydz. Prawa Uniw. Lwow., pilota RAF, i Ernesta (ur. 1918), pilota RAF, oraz córki: Melanię (ur. 1910) i Małgorzatę (ur. 1915).
Cmentarz komunalny Powązki, dawny Wojskowy w Warszawie, W. 1989; Kos k, Generalicja, II (fot.); Kryska-Karski–Żurakowski, Generałowie; Stawecki, Słown. gen.; – Kirszak J., Armia Rezerwowa gen. Sosnkowskiego w roku 1920, W. 2013 (fot.); Zaborowski W., Zarys historii wojennej 28 Pułku Strzelców Kaniowskich 1918–1920, W. 1928 s. 18; – Bitwa wołyńsko-podolska 5 IX – 21 X 1920. Dokumenty operacyjne, Red. M. Tarczyński, W. 2014; Dziennik personalny MSWojsk., W. 1924 nr 131 s. 730, 1925 nr 53 s. 255, 1926 nr 49 s. 394, 399, 1927 nr 9 s. 70; Ranglisten des Kaiserlich und Königlichen Heeres, Wien 1916, 1917, 1918; Rocznik oficerski, W. 1923, 1924; Schematismus des Kaiserliche und Königliche Heeres und für die Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine, Wien 1906, 1907, 1908, 1909, 1910, 1911, 1912, 1913, 1914; Sprawozdanie Dyrekcji Gimnazjum Realnego w Stryju za r. 1890, Stryj 1890 s. 32; Sprawozdanie Dyrekcji Gimnazjum w Stryju za r. 1891, Stryj 1891 s. 107; toż za r. szk. 1892, Stryj 1892 s. 73; toż za r. szk. 1893, Stryj 1893 s. 72; – CAW: Kolekcja Generałów i Osobistości, sygn. I.480.610 (akta personalne), Spis władz wojskowych – dowództwa dywizji piechoty i brygad piechoty, s. 49 (mszp.).
Daniel Koreś